Bij een scheiding moeten jullie niet alleen afspraken maken over de woning en het geld, maar ook over alle spullen in en rond het huis. Wie krijgt de bank, de eettafel, de wasmachine, het servies, welke fiets, het gereedschap uit de schuur of dat oude schilderij op zolder?
Dat kan ingewikkeld klinken. Toch is het meestal niet nodig om een lange Excel-lijst te maken met ieder kopje, iedere stoel en de exacte waarde daarvan.
De belangrijkste opdracht is eenvoudiger:
“Loop samen het hele huis door en maak een verdeling die voor jullie allebei globaal fair voelt.”
Meestal gebeurt dit op één van de volgende twee manieren:
- Jullie verdelen de spullen ongeveer gelijk en rekenen niets met elkaar af.
- Eén van jullie houdt duidelijk meer spullen en compenseert de ander daarvoor.
Hieronder leggen we uit hoe jullie dit praktisch kunnen aanpakken.
Inhoudsopgave
Welke spullen zijn van jullie samen?
Voordat jullie beginnen, is het goed om globaal te weten welke spullen verdeeld moeten worden.
Persoonlijke spullen
Persoonlijke spullen blijven meestal bij de persoon van wie ze zijn. Denk aan kleding, sieraden, persoonlijke documenten, eigen hobbyspullen en spullen die duidelijk uit de eigen familie komen. Als sierraden of hobbyspullen erg veel waarde vertegenwoordigen en dit de verhouding erg scheeftrekt, dan wordt dat doorgaans wel ergens anders weer rechtgetrokken.
Wat is juridisch gezamenlijk?
Gezamenlijke spullen moeten worden verdeeld. Welke spullen juridisch gezamenlijk of privé zijn, hangt onder meer af van:
- of jullie samenwoonden, getrouwd waren of een geregistreerd partnerschap hadden;
- wanneer jullie zijn getrouwd;
- of jullie een samenlevingscontract of huwelijkse voorwaarden hebben;
- wie een voorwerp heeft gekocht;
- en welke afspraken jullie daarover hebben gemaakt.
Voor de uitgebreide juridische uitleg verwijzen we naar onze blog ‘Eigen inbreng huis bij scheiding – Van jou, van mij of van ons samen?’
Hoe doen jullie het praktisch?
Voor de praktische verdeling geldt vooral: begin bij de spullen waarover jullie het eens zijn. Is er twijfel over de eigendom of gaat het om een kostbaar voorwerp? Bespreek dat dan afzonderlijk met jullie mediator.
Loop samen kamer voor kamer door het huis
Vaak verbaas je je over de hoeveelheid spullen die je hebt.
Plan een moment waarop jullie voldoende tijd en rust hebben. Loop vervolgens samen door het hele huis:
- van zolder tot kelder;
- door iedere slaapkamer;
- door de keuken en woonkamer;
- langs alle kasten en dozen;
- en vergeet de tuin, garage, berging of schuur niet.
Bespreek per ruimte globaal wie welke spullen wil meenemen
Begin bij de makkelijke beslissingen. Vaak weten jullie direct dat ieder de eigen fiets, kleding, persoonlijke spullen en hobbyspullen meeneemt. Ook over veel gewone meubels en apparaten komen mensen meestal snel tot overeenstemming.
Zet spullen waarover jullie het nog niet eens zijn op een korte aparte lijst. Zo voorkomen jullie dat de hele verdeling vastloopt op één kunstobject of antieke kast.
Situatie 1: jullie verdelen de inboedel ongeveer gelijk
In veel situaties lukt het om de inboedel globaal fiftyfifty te verdelen. Dat betekent niet dat jullie allebei precies evenveel voorwerpen krijgen. Jullie kijken vooral naar de bruikbaarheid en de globale waarde van het totaal.
Bijvoorbeeld:
- de één krijgt de bank en de ander de eettafel met stoelen;
- de stofzuiger en kleine TV op de slaapkamer worden weggestreept tegen de grote TV in de woonkamer;
- de één de wasmachine en de ander de droger;
- ieder houdt zijn eigen fiets;
- de één krijgt de televisie en de ander de slaapkamerinrichting;
- alle keukeninventaris wordt verdeeld in twee bruikbare pakketten.
Probeer dus niet ieder bord, ieder glas en iedere pan afzonderlijk te waarderen. Het is vaak handiger om twee complete basissets te maken waarmee jullie allebei verder kunnen.
Voelt de totale verdeling voor jullie beiden ongeveer gelijkwaardig? Dan kunnen jullie de inboedel met gesloten beurs verdelen. Er wordt dan geen aanvullend bedrag betaald.
Kijk naar het totaal en niet naar ieder verschil
Je kunt elkaar makkelijk verliezen in details en lijstjes, dus probeer dat te voorkomen.
Een bank die ooit €3.000 heeft gekost, is na een aantal jaren geen €3.000 meer waard. Tegelijkertijd kan een complete bank voor de één wel worden uitgeruild tegen meerdere kleinere spullen voor de ander.
De praktische vraag is daarom niet: “Hebben we allebei exact hetzelfde bedrag gekregen?” De betere vraag is: “Hebben we allebei een bruikbaar en globaal gelijkwaardig deel van de inboedel gekregen?”
Als jullie die vraag allebei met ja kunnen beantwoorden, is een uitgebreide waardering meestal niet nodig.
Situatie 2: één van jullie houdt meer spullen
Het komt regelmatig voor dat één van jullie in de woning blijft wonen en de ander verhuist. Degene die blijft wonen, houdt dan vaak een groot deel van de bestaande inrichting.
Denk aan:
- de vloer;
- de gordijnen en andere raamdecoratie;
- de verlichting;
- de bank en andere meubels;
- kasten die goed in de woning passen;
- wasmachine en droger;
- keukenapparatuur;
- tuinmeubelen en gereedschap.
De vertrekkende partner moet in de nieuwe woning veel van deze spullen opnieuw aanschaffen. In zo’n situatie ligt een financiële compensatie voor de hand.
Bepaal eerst globaal de overbedeling
Jullie hoeven ook nu niet ieder voorwerp exact te waarderen.
Bedenk dat je bij een overbedeling al eigenaar bent van de helft en de ander dus alleen betaalt voor zijn of haar helft.
Maak een globale inschatting van:
- de waarde van de spullen die ieder meeneemt;
- hoeveel meer één van jullie daardoor ontvangt;
- welke vergoeding nodig is om het verschil redelijk te compenseren.
Degene die meer krijgt, betaalt meestal de helft van de geschatte overbedeling aan de ander.
Een eenvoudig voorbeeld
Jullie schatten dat de achterblijvende partner ongeveer 18.000 euro aan inboedel houdt. De vertrekkende partner neemt voor ongeveer 4.000 euro aan spullen mee.
Het verschil en dus de overbedeling bedraagt 14.000 euro. De blijvende partner betaalt in dit voorbeeld 7.000 euro aan de vertrekkende partner. Daarna hebben jullie economisch allebei ongeveer 11.000 euro ontvangen.
Het gaat hierbij niet om schijnprecisie. Een globale en gezamenlijk gedragen inschatting is meestal voldoende.
Hoe bepalen jullie een redelijke waarde?
Het oude gordijn is misschien niets waard, maar ik moet in mijn nieuwe huis ook gordijnen hebben.
De waarde van gebruikte inboedel is niet altijd eenvoudig vast te stellen.
Een oude kast of bank levert bij verkoop misschien weinig op. Maar degene die verhuist, moet wel een andere kast of bank aanschaffen. Dat kost vaak veel meer tijd, geld en energie dan de verkoopopbrengst van het oude exemplaar.
Een redelijke waarde ligt daarom vaak ergens tussen:
- wat de gebruikte spullen bij verkoop nog opleveren;
- en wat het kost om vergelijkbare spullen opnieuw aan te schaffen.
Daarbij kunnen jullie ook rekening houden met de volgende omstandigheden.
Houd ook rekening met deze speciale zaken
Bij de meeste inboedelverdeling is het volgende relevant: Hoe om te gaan met raam en vloerbekleding, verhuiskosten en de kinderkamers?
Vloeren en gordijnen
Gordijnen die speciaal voor een woning zijn gemaakt en een gebruikte vloer zijn bij losse verkoop vaak nauwelijks iets waard.
Het is niets waard versus ik moet het wel opnieuw aanschaffen
Toch vertegenwoordigen ze wel een praktisch voordeel voor degene die in de woning blijft. Die persoon hoeft immers geen nieuwe vloer of raamdecoratie aan te schaffen. De vertrekkende partner moet dat in de nieuwe woning meestal wel.
Jullie kunnen dit daarom meenemen in de globale beoordeling van de totale overbedeling, zonder aan iedere vloer of ieder gordijn een exacte prijs toe te kennen.
Verhuizen kost ook tijd, energie en geld
Degene die vertrekt, moet meestal:
- spullen inpakken;
- vervoer regelen;
- meubels demonteren en opnieuw monteren;
- een nieuwe woning schilderen en inrichten;
- aansluitingen en apparatuur regelen;
- en mogelijk tijdelijk spullen opslaan.
Laat verhuiskosten meewegen in het totaalplaatje
Niet iedere verhuisdoos of ieder uur werk hoeft financieel te worden verrekend. Wel kan de extra verhuis- en inrichtingslast meewegen bij het bepalen van een vergoeding die voor jullie allebei fair voelt.
Wat neemt de vertrekkende partner al mee?
Kijk niet alleen naar wat in de woning blijft staan. Wanneer de vertrekkende partner bijvoorbeeld de wasmachine, het bed, de eettafel en de televisie meeneemt, hoeft die persoon deze spullen niet opnieuw te kopen. Neem daarom altijd de volledige verdeling mee in jullie beoordeling.
Hoe gaan jullie om met de spullen van de kinderen?
Spullen van de kinderen zijn er in de eerste plaats voor de kinderen. Gebruik hun bedden, kleding, speelgoed en andere spullen daarom niet als ruilmiddel in de verdeling tussen jullie beiden.
Laat bestaande kinderkamers intact
Vaak blijven de bestaande kinderkamers in de oude woning intact. Dat kan de kinderen rust en vertrouwdheid geven. In de nieuwe woning is vervolgens ook een goede basisinrichting nodig. Denk aan:
- een bed, beddengoed en matras;
- een kast, bureau en stoel;
- verlichting, decoratie, leuk behang en iets aan de muur.
Regel en betaal de nieuwe kinderkamers samen
Jullie kunnen afspreken dat jullie de inrichting van de nieuwe kinderkamers samen betalen. Dat kan bijvoorbeeld van de gezamenlijke en/of-rekening, voordat het resterende saldo wordt verdeeld.
Bespreek daarbij ook welke spullen:
- op één vaste plek blijven;
- tussen de woningen meereizen;
- of in beide woningen nodig zijn.
Leg de uiteindelijke afspraken vast
Ook bij een verdeling op gevoel is het verstandig om de uitkomst duidelijk vast te leggen.
Noteer in ieder geval:
- welke grotere of bijzondere spullen ieder krijgt;
- of de overige inboedel met gesloten beurs wordt verdeeld;
- of één van jullie een vergoeding betaalt;
- hoe hoog die vergoeding is;
- wanneer de spullen worden opgehaald;
- wie vervoer en demontage regelt;
- wat er gebeurt met spullen die niemand wil;
- en wat jullie doen met spullen die later nog worden gevonden.
Dit komt er in jullie convenant te staan
Jullie hoeven deze verdeling niet in het convenant te noemen. Een korte tekst als “partijen hebben de inboedel 50/ 50 verdeeld” is vaak al voldoende of “de man is voor x-duizend euro overbedeeld en de vrouw heeft recht op een financiële compensatie van de helft van dit bedrag”.
Wat is uiteindelijk een faire verdeling?
Een faire verdeling betekent niet dat ieder verschil tot op de euro wordt uitgerekend.
Het betekent vooral dat:
- jullie allebei een bruikbare basis overhouden;
- één van jullie niet bijna alles houdt zonder compensatie;
- rekening wordt gehouden met de nieuwe woonsituatie;
- persoonlijke en emotionele spullen zo logisch mogelijk worden verdeeld;
- en jullie allebei verder kunnen zonder een langdurige strijd over de inboedel.
Kijk dus vooral naar wat ieder praktisch nodig heeft om opnieuw een thuis te kunnen maken. En wellicht ook wat de minste energie kost, zoals het laten staan van Ikea kasten, die uit elkaar vallen bij demontage, of de zware wasmachine.
Veelgestelde vragen over het verdelen van de inboedel
Moeten we alle spullen in een Excelbestand zetten?
Nee, meestal niet. Loop samen door het huis en maak een globale verdeling. Noteer alleen de grotere, kostbare of betwiste spullen. Een uitgebreide lijst wordt pas zinvol als jullie sterk van mening verschillen of als de inboedel een aanzienlijke waarde vertegenwoordigt.
Moeten we de oorspronkelijke aanschafprijs gebruiken?
Nee. Gebruikte spullen zijn doorgaans veel minder waard dan hun oorspronkelijke aanschafprijs. Kijk naar de huidige tweedehandswaarde en naar wat een vergelijkbaar bruikbaar voorwerp kost.
Kunnen we alleen naar Marktplaatsprijzen kijken?
Marktplaats kan een indicatie geven van de verkoopwaarde. Die waarde vertelt echter niet het hele verhaal. De vertrekkende partner moet vergelijkbare spullen mogelijk opnieuw zoeken, aanschaffen en ophalen en betaalt dan meestal meer. Daarom kan een waarde tussen verkoopwaarde en vervangingskosten redelijker zijn.
Tellen gordijnen, vloeren en lampen mee?
Ze kunnen worden meegenomen in de globale beoordeling. Bij losse verkoop hebben ze soms weinig waarde, maar ze besparen de blijvende partner wel nieuwe aanschaf- en installatiekosten.
Worden de verhuiskosten ook gedeeld?
Daar bestaat geen vaste standaardregel voor. Jullie kunnen afspreken dat ieder de eigen verhuiskosten betaalt. De extra verhuiskosten en inspanning van de vertrekkende partner kunnen wel meewegen bij het bepalen van een redelijke totaalvergoeding.
Wat gebeurt er met spullen die één van ons al vóór de relatie had?
Spullen die aantoonbaar privé zijn, blijven meestal van die persoon. De precieze juridische situatie hangt af van jullie samenlevingsvorm, trouwdatum en eventuele voorwaarden of contracten.
Van wie zijn cadeaus?
Een persoonlijk cadeau blijft meestal bij degene voor wie het bestemd was. Een cadeau dat duidelijk aan jullie samen is gegeven, kan gezamenlijk zijn. Bij twijfel kunnen een kaart, bericht of de bedoeling van de gever duidelijkheid geven.
Wat doen we met erfstukken en familieherinneringen?
Het ligt praktisch voor de hand dat erfstukken en familieherinneringen teruggaan naar degene uit wiens familie ze afkomstig zijn. Hebben ze een aanzienlijke financiële waarde en zijn ze juridisch gezamenlijk, dan kunnen jullie die waarde eventueel meenemen in de totale verrekening.
Wat als we allebei hetzelfde voorwerp willen?
Bespreek eerst wie het voorwerp het meest gebruikt of nodig heeft en voor wie het de meeste persoonlijke betekenis heeft. Lukt dat niet, dan kunnen jullie:
- het voorwerp tegen een afgesproken waarde aan één van beiden toedelen;
- om de beurt kiezen uit de spullen die jullie allebei wensen;
- de één twee gelijkwaardige pakketten laten maken en de ander laten kiezen.
Moeten we kunst, sieraden en antiek laten taxeren?
Bij gewone gebruikte inboedel is een taxatie niet nodig. Bij kunst, antiek, kostbare sieraden, verzamelingen of designmeubels kan een onafhankelijke waardering wel verstandig zijn, maar alleen als jullie er onderling niet uitkomen.
Hoe verdelen we fotoalbums en digitale foto’s?
Maak waar mogelijk kopieën of digitaliseer de foto’s. Originele albums kunnen worden verdeeld op basis van familie, periode of persoonlijke betekenis. Zorg ook dat jullie allebei toegang krijgen tot gezamenlijke digitale fotoarchieven. Maak desnoods een extra kopie van de albums op basis van de digitale originelen.
Van wie zijn gereedschap en hobbyspullen?
Kijk naar de eigendom, maar ook naar het gebruik. Het is vaak logisch dat degene die een bepaalde hobby uitoefent de bijbehorende spullen krijgt. Is de waarde aanzienlijk, dan kan deze worden meegenomen in de totale verrekening.
Wat doen we met de thuiswerkplek?
Bureau, bureaustoel, beeldschermen en andere apparatuur kunnen logisch worden toegewezen aan degene die ze voor het werk gebruikt. Controleer wel of apparatuur mogelijk eigendom is van een werkgever of onderneming.
Wat doen we met de spullen van de kinderen?
Kijk naar wat de kinderen in beide woningen nodig hebben. Spullen van de kinderen horen niet bij de verdeling tussen de ouders. Een tweede basisinrichting kunnen jullie gezamenlijk betalen.
Moeten de kinderen zelf kiezen waar hun spullen komen?
Dat hangt af van hun leeftijd. Kinderen kunnen vaak goed aangeven welke persoonlijke spullen zij graag op welke kamer hebben. Belast hen niet met financiële of moeilijke keuzes tussen hun ouders.
Wat als één van ons al spullen heeft meegenomen?
Maak een overzicht van wat al is meegenomen en betrek dit bij de totale verdeling. Neem voortaan geen gezamenlijke spullen mee en verkoop niets zonder overleg. Eenzijdige acties zijn vaak een bron van ergernis en gedoe.
Wat doen we met spullen die niemand wil?
Spreek af of jullie deze verkopen, schenken, naar de kringloop brengen of laten afvoeren. Leg ook vast wie dit regelt en wie eventuele kosten of opbrengsten ontvangt.
Wat gebeurt er met spullen die later nog worden gevonden?
Jullie kunnen afspreken dat persoonlijke spullen alsnog aan de eigenaar worden gegeven en dat andere spullen in onderling overleg worden verdeeld. Bij spullen van beperkte waarde kan worden afgesproken dat degene bij wie ze worden gevonden ze mag houden of weggeven.
Wat als één van ons na de verdeling spijt krijgt?
Probeer de verdeling zorgvuldig af te spreken voordat spullen worden verhuisd of verkocht. Nadat de verdeling definitief is vastgelegd en uitgevoerd, is het uitgangspunt dat de afspraken niet steeds opnieuw worden geopend.
Wat als we er samen niet uitkomen?
Maak eerst de verdeling van alle spullen waarover jullie het wél eens zijn. Neem alleen de resterende discussiepunten mee naar de mediation. Jullie mediator kan helpen om belangen, waarde en mogelijke ruiloplossingen naast elkaar te zetten.
Vaak blijkt dat het conflict uiteindelijk nog maar over enkele spullen gaat. Dat is overzichtelijker dan opnieuw de hele inboedel ter discussie stellen. De inhoudelijke bespreking van de inboedelverdeling komt in onze mediationpraktijk in minder dan 1% van de gevallen voor en is dus vrij uitzonderlijk.
