Scheiden en pensioen, lijfrentes, oudedagsverplichting en FOR

Een echtscheiding … en hoe ga je dan om met de verschillende spaarpotjes voor later? Er zijn veel manieren om nu te sparen voor later. Het meest gebruikelijk voor mensen in loondienst is nog steeds het pensioen. Andere varianten kunnen zijn:

  • Lijfrenteverzekering
  • Banksparen
  • Pensioen in eigen beheer (niet meer actief mogelijk sinds 1 juli 2017)
  • Oudedagsverplichting in een BV
  • Fiscale OudedagsReserve (FOR) binnen een eenmanszaak

Wat hebben al deze varianten van pensioen met elkaar gemeen? Je’ spaart’ als het ware van je bruto inkomen. Je stelt hiermee het betalen van de inkomstenbelasting uit naar later. Zodra je met pensioen gaat en geld ontvangt uit bovengenoemde spaarpotjes, ga je hierover pas inkomstenbelasting betalen. Bijkomend voordeel is ook nog dat deze spaarpotjes niet als vermogen meetellen in Box III. Je bent dus vrijgesteld van vermogensrendementsheffing hierover.

Maar wat nu als je samen verschillende van deze pensioenvarianten hebt. En je besluit om te gaan scheiden via een mediator? Daar gaat deze blog nader op in.

Scheiding en pensioen in grote lijnen

old age, park, retirement-164760.jpg
Scheiden en pensioen

Grofweg kan je bij een scheiding de diverse pensioenvarianten in de volgende twee categorieën splitsen:

  1. Pensioenen (bij een pensioenfonds of in eigen beheer) enerzijds;
  2. Alle andere varianten (lijfrente, banksparen, oudedagsverplichting en FOR) anderzijds.

Deze beide categorieën worden bij een echtscheiding anders behandeld en verdeeld. De verdeling van het pensioen (1) wordt wettelijke geregeld in de Wet Verevening Pensioenrechten bij Scheiding (Wet VPS). De verdeling van de andere oudedagsvarianten (2) wordt meegenomen bij de huwelijksvermogensverdeling.

Hieronder vind je een toelichting over beide categorieën . Ook lees je meer over de mogelijkheid om in mediation af te kunnen wijken van de standaardregelingen.

Wet Verevening Pensioenrechten bij Scheiding (Wet VPS)

Het te verdelen pensioen is te splitsen in het ouderdomspensioen en het nabestaandenpensioen. Het basispensioen (AOW) hoef je bij scheiding niet te delen met je ex-partner. De wet VPS houdt het volgende in. Alle, tijdens het huwelijk opgebouwde pensioenen (ouderdoms en nabestaanden), worden onderling bij helfte verdeeld.

Deze verdeling is mogelijk in twee smaken, te weten:

Smaak 1 – Pensioenverevening

Wanneer jouw ex-partner de pensioenleeftijd bereikt. Dan ontvang jij onmiddellijk de helft van zijn/haar pensioenuitkering en omgekeerd. Komt je ex-partner te overlijden. Dan vervalt jouw aanspraak op zijn/ haar helft van het pensioen. Je krijgt dan zelf weer 100% van je eigen pensioen.

Smaak 2 – Pensioenconversie

money, coin, investment-4867332.jpg
Zorg voor je pensioen

Jij ontvangt jouw deel van het pensioen van jouw ex-partner pas als jijzelf de pensioenleeftijd hebt bereikt en omgekeerd. Komt je ex-partner te overlijden, dan verandert hierin niets.

Wanneer kies je welke smaak?

Standaard wordt veelal pensioenverevening toegepast. Is er bij jullie sprake van een groot leeftijdsverschil, dan is pensioenconversie wellicht een zinvolle optie. Bij een scheiding via mediation, kan je sowieso van de standaardverdeling afwijken.

Pensioenfonds over scheiding informeren

De pensioenuitvoerder (pensioenfonds of verzekeraar) betaalt het ouderdomspensioen rechtstreeks aan een ieder uit.

Om het pensioen uit te kunnen betalen, moet het pensioenfonds wel van uw scheiden op de hoogte zijn. Dit kan binnen 2 jaar na scheiden. Het gaat via het “Mededelingsformulier in verband met verdeling van ouderdomspensioen bij scheiding”.

Gebeurt dit te laat? Dan vervalt het rechtstreekse recht op uitbetaling door de pensioenuitvoerder aan degene die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd. De ex-partner houdt wel recht op een deel van het ouderdomspensioen. De ex-partner die het pensioen heeft opgebouwd, moet dan aan de ander haar of zijn deel uitbetalen.

Pensioen in eigen beheer

Ook de scheidende directeur-grootaandeelhouder (DGA), die zijn pensioen in eigen beheer opbouwt, valt qua verdeling onder de Wet VPS. Dit geldt voor alle ‘eigen beheer’ varianten. Dus zowel binnen de werkmaatschappij, de persoonlijke holding als ook binnen een separate pensioen-BV.

Bij pensioen in eigen beheer is de ex-partner, voor zijn of haar deel van het opgebouwde pensioen tijdens het huwelijk, afhankelijk van het voortbestaan van de BV. De BV is hier immers de pensioenuitvoerder. Omdat dit nadelig kan zijn, kan de ex-partner eisen dat het pensioenaandeel extern wordt ondergebracht. Hieraan moet na een scheiding altijd worden meegewerkt. Tenzij dit de continuïteit van de BV in gevaar brengt.

Verdeling overige pensioenvarianten

Overige pensioenvarianten zijn bijvoorbeeld de lijfrente, het banksparen, de oudedagsverplichting in een BV of de Fiscale OudedagsReserve (FOR) binnen een eenmanszaak. Al deze varianten vallen gewoon binnen de huwelijksgemeenschap. Tenminste, zolang er geen sprake is van huwelijkse voorwaarden. Bij gemeenschap van goederen wordt er als het ware een grote optelsom gemaakt van alle vermogensbestanddelen. Een voorbeeld:

  • Overwaarde eigen huis: 90.000 euro
  • Lijfrentes, banksparen en FOR: 60.000 euro
  • Spaartegoeden: 35.000 euro
  • Inboedel en auto: 15.000 euro

Let bij de FOR op of het geld wel als eigen vermogen in de onderneming beschikbaar is. Stel dat het geld van de FOR niet beschikbaar is. In dat geval is er geen sprake van vermogen maar juist van een schuld. Immers er is geen geld, maar wel de verplichting om alsnog de inkomstenbelasting te betalen over de FOR. Lees hieronder meer over het verschil tussen bruto en netto vermogen.

‘Gewoon vermogen’ versus ‘bruto vermogen’

Het totale vermogen in de huwelijksgemeenschap lijkt 200.000 euro te zijn. Echter, de lijfrentes, banksparen en FOR is bruto vermogen. Er is nog geen inkomstenbelasting over betaald. Terwijl de overige vermogensbestanddelen netto zijn. Om tot een totaaltelling en verdeling te komen, zal het bedrag van 60.000 euro moeten worden verlaagd met de nog te betalen belasting. Dit kan op tenminste drie manieren:

  1. 30%, zijnde het gemiddelde belastingtarief na pensionering
  2. 40%, als nu al bekend is dat iemand dusdanig veel pensioen ontvangt, dat hij of zij dan in de hoogste belastingschijf valt.
  3. Tegen het huidige belastingtarief, dus niet dat na pensionering.

Optie 1 komt het meest voor, maar tijdens scheiden via mediation is alles bespreekbaar. In geval van optie 1 wordt de post “lijfrentes, banksparen en FOR” gewaardeerd op 60.000 euro minus 30% belastinglatentie, wordt 42.000 euro. Het totale vermogen komt hiermee uit op 182.000 euro, wat neerkomt op 91.000 per persoon.

Wat is overbedeling?

fall, forest, few-1791854.jpg
Genieten van je oudedag

Normaal gesproken moet je bij een scheiding oppassen voor zogenaamde overbedeling. Stel dat er in de huwelijksgemeenschap een totaal vermogen te verdelen is van 300.000 euro. Je wilt vervolgens een afwijkende verdeling afspreken. De man krijgt bijvoorbeeld 120.000 en de vrouw 180.000. De fiscus zal nu een overbedeling vaststellen van 30.000 euro voor de vrouw. De helft zou immers 150.000 euro zijn en de vrouw ontvangt in de praktijk 30.000 meer. Dit wordt fiscaal als een schenking gezien en hierover zal de vrouw dus schenkbelasting moeten betalen.

Geen overbedeling bij afwijkende pensioenverdeling

Tijdens mediation kan er bij de verdeling van het pensioen altijd van de wet VPS worden afgeweken. Zo kan je bijvoorbeeld een andere verdeling (60-40) overeenkomen of helemaal afzien van elkaars pensioen.

Pensioenrechten behoren volgens de wet VPS echter niet tot de huwelijks gemeenschap. Partijen kunnen tijdens mediation dus afwijken van de standaard (50-50) verdeling, zonder dat er daardoor onder- of overbedeling ontstaat.

Wel fiscale consequenties bij compensatie pensioen met overige vermogensbestanddelen

Stel dat partijen een afwijkende verdeling van pensioenrechten compenseren met overbedeling van goederen die tot het gemeenschappelijke vermogen behoren. Dan is er sprake van het genieten van belastbare periodieke uitkeringen. In een dergelijke situatie is er dus enerzijds belasting verschuldigd en anderzijds belastingaftrek mogelijk. Houdt hiermee rekening om tot een evenredige vermogensverdeling te komen.

Een voorbeeld

De man behoudt meer pensioen- en lijfrenterechten dan waarop hij eigenlijk recht heeft. De vrouw krijgt als compensatie het huis geheel toebedeeld met een overwaarde van 100.000 euro. De helft van deze overwaarde, wordt nu fiscaal gezien als periodieke uitkering. De vrouw zal hierover dus inkomstenbelasting moeten betalen. Dat kan al snel oplopen tot een bedrag van 25.000 euro. De man daarentegen mag 50.000 euro van zijn belastbaar inkomen aftrekken. Hij geniet dus juist een enorm belastingvoordeel. Dit alles kan ervoor zorgen dat de bedachte compensatie niet meer zo eerlijke uitvalt.

De oplossing

Door in het jaar van de scheiding nog samen als fiscaal partners aangifte te doen, kunnen beide posten tegen elkaar worden weggestreept. Zo hoeft er per saldo geen belasting te worden betaald vanwege de gekozen compensatie.

Gratis e-Book: alles over scheiden

Gratis e-Book: alles over scheiden

Wil je een compleet en helder overzicht? Hoe om te gaan met de twijfel? Wanneer en wat vertellen jullie de kinderen, familie en vrienden? Welke financiële consequenties zijn er en wat is er mogelijk qua woning? Wat spreken jullie af in het ouderschapsplan? Hoe blijf je samen goede ouders en werk je toe naar meer geluk? Het gratis eBook gaat in op alle aspecten rondom een scheiding.

JA, IK WIL HET GRATIS E-BOOK !

Kom langs voor een vrijblijvend adviesgesprek

Bij Samen Uiteen bieden we een vrijblijvend (gratis) adviesgesprek aan van 45 minuten. Zo’n advies gesprek kan drie kanten uitgaan. Jullie bepalen zelf de inhoud en richting van het gesprek. Hieronder lees je meer over de drie mogelijkheden.

Wij zoeken Relatiecoaching

Relatiecoaching op basis van EFT past goed als:

  • jullie beiden commitment hebben voor verbetering.
Dit traject geeft jullie

Praktische handvatten en nieuwe inzichten richting veilige hechting en verbinding. Jullie relatie wordt sterker én leuker!

Wij zoeken Verheldering

Verhelderende gesprekken zijn geschikt als:

  • er sprake is van sterke twijfel en onduidelijkheid.
Dit traject geeft jullie

De mogelijkheden om samen de knoop te ontwarren. Na afloop hebben jullie meer zicht op de toekomst, samen óf uiteen.

Wij zoeken Scheidingsmediation

Scheidingsmediation past bij de situatie dat:

  • tenminste één van jullie echt wil scheiden.
Dit traject geeft jullie

Een helder inzicht over het stappenplan, de tijdsduur en kosten van jullie complete scheidingstraject.

Wij willen advies over onze relatie/scheiding
Plan direct een gratis advies-gesprek

Gerelateerde blogs

Van plan om te scheiden? Of ben je al gescheiden en wil je weer met iemand gaan samenwonen? In beide gevallen zal dit gevolgen hebben voor wie je fisc...

Ook bij co-ouderschap kan er sprake zijn van kinderalimentatie of het gezamenlijke dragen van de kinderkosten. Kinderalimentatie in drie simpele stapp...

Bij co-ouderschap zijn in elk geval de volgende vijf belastingvoordelen van belang: Kinderbijslag Kind Gebonden Budget (KGB) Inkomensafhankelijke Comb...

Een kind wordt met 18 jaar voor de wet volwassen. Jullie kind kan dan alles zonder toestemming doen. Denk aan het kopen van een huis of het afsluiten ...

Een echtscheidingsconvenant bevat alle afspraken rondom de scheiding. Dit met uitzondering van afspraken over eventuele minderjarige kinderen. Deze af...

Het berekenen van kinderalimentatie lijkt redelijk complex. Hieronder vind je een eenvoudige uitleg in overzichtelijke stappen. Bij elke stap geef ik ...

Het berekenen van partneralimentatie lijkt redelijk complex. Hieronder vind je een eenvoudige uitleg in overzichtelijke stappen. Bij elke stap geef ik...

Over de auteur

Gerwin Timmerman

Gerwin Timmerman

VESTIGING SOEST

Ik ben mediator sinds 2010 en de oprichter van Samen Uiteen. Inmiddels combineer ik mediation met EFT relatietherapie. Hieruit haal ik veel voldoening. Met name word ik blij van persoonlijke groei, herstel van relaties en verbetering van communicatie. Ouders die er samen weer sterker voor staan en een veilige basis vormen voor hun kinderen. Voor mij is het heel belangrijk dat ik zelf ervaring heb met relaties, ouderschap, scheiden, samengestelde gezinnen en omgang met ex-partners. Daarnaast ben ik ook financieel, fiscaal en juridisch goed onderlegd als ondernemer en bedrijfskundige.

VOLG MIJ OP: LinkedIn Facebook

LEER MIJ KENNEN

Onze vier beloftes

JE STAAT ER NIET ALLEEN VOOR

WIJ BIEDEN JULLIE VOLLEDIGE SUPPORT

OPENHEID IN EEN VEILIGE SFEER

ALS STERKERE PERSONEN EEN NIEUWE TOEKOMST IN